Chronologische geschiedenis van de N.H.Kerk van Haamstede
Periode
vóór de bouw van de huidige kerk.
Een
nog oudere kerk -- van Romaanse oorsprong --
brandde rond 1500 door blikseminslag grotendeels af.
Wat
thans nog resteert van deze Romaanse voorganger is een natuurstenen doopvont. Die werd in 1966 in een stal ontdekt en in de zuidwestelijke hoek
van de huidige kerk teruggeplaatst.
Van
deze Romaanse kerk werd in 1966 een klein muurfragment ontdekt in dezelfde hoek.
In het restant van de zuidelijke koormuur(binnenzijde ?)
zit een volledige piscina- dit is een speciale wasbak voor de priesters.
De geschiedenis van de huidige kerk
Nadat
de oude Romaanse kerk door blikseminslag rond 1500 grotendeels afbrandde, werd
volgens Smallegange: “Eenige jaren daarna weder veel heerlijker als van te
voren opmaekt” Het werd een
3-schepige kruiskerk, die zijn gelijke buiten de steden in Zeeland niet kende.!!
Op 16 juli 1540 bezocht
keizer Karel V het dorp en zeker ook de vernieuwde kerk.
De monumentale kerk van
Haamstede werd gewijd aan Johannes de Doper. Voor de reformatie in 1566, trok
men in processie over het hele eiland en arriveerde met Sint Jan bij de kerk van
Haamstede. Daar was het dan Ker(k)mis.(23/24 juni)
De kerk werd echter in de
loop van de eeuwen steeds meer ontluisterd. In 1605 verdween het koor- na brand-
zoals een steen in de oostgevel vermeld. De
stenen -naar men zegt - zijn in het kasteel verwerkt en gedeeltelijk in het
talud van de huidige Noordstraat. De restanten van de koormuren fungeren thans
als steunberen aan weerszijden van de dichtgemetselde triomfboog aan de
oostzijde. Nog zijn aan de oostzijde van het dwarsschip de venster-dagkanten van
het koor te herkennen in de steunberen.
De hoogte van de
dichtgemetselde vensters in transept en
westgevel doen vermoeden dat de kerk werd ontworpen met stenen gewelven. De
ruimten zijn evenwel overdekt met houten tongewelven
in de kap, die hogere vensters mogelijk maken. De noordelijke deur -het zogenaamde Noormannenpoortje-
is dichtgemetseld. Aan de noordzijde van de kerk vertoont de westelijke traverse tevens
nog een dichtgemetselde boog, vermoedelijk toegang gevende tot de
doopkapel.
Medio
de 18e eeuw stond rond het om de kerk gelegen kerkhof een muurtje. De
latere afrastering werd begin van deze eeuw dichter naar de kerk verplaatst
Aan de westmuur bevond zich tot 1920 een zonnewijzer. Er was een slagwerk, die
hele en halve uren aangaf. Ter Poorte uit Zierikzee plaatst toen hoger in de
westgevel een nieuw uurwerk. Het schip is van het sterk gewijzigde dwarsschip
afgescheiden door een schot ”,waarop een 19e
-eeuwse beschildering. Op dit
houten tussenschot staat vermeld;”Geloof , Hoop en Liefde". Een
gift van Lodewijk Napoleon. Hierachter was vanouds de houtkerk, waarin de z.g.
musters werden opgeslagen, uit de bossen van de ”Armen”. Deze werden in de
winter uitgedeeld aan de bewoners van de armenhuizen.
Links en rechts van de ingang van de houtkerk was een “asjebak”.
In
1937 werd de kerk gerestaureerd en heeft men de zeer eenvoudig geprofileerde
vensters voorzien van moderne houten vensters, die weinig gelukkig zijn
gedetailleerd. Tijden de restauratie van 1937 werd ook een pannendak aangebracht
omdat een leiendak te duur werd. De dakruiter werd geheel vernieuwd.
In
1938 werd het uurwerk in het dakruitertje aangebracht en sedertdien evenals de
luidklok, electrisch aangedreven.
Tot
het inventaris behoren een 16e eeuwse natuurstenen doopvont, een
preekstoel met koperen lezenaar uit 1610, een eind 17e eeuws doophek en een
herenbank uit 1743.
In
2004 zijn er opnieuw restauratiewerkzaamheden uitgevoerd.
Jacques
krekelaar. 18 01 08
Bron: Haamstede
in oude ansichten Cor pols en Co te
r van Winkelen.
Internet diverse sites
Heeft U tips of aanvullingen? Een mailtje naar webmaster ! Bij voorbaat dank!
< Stichting Westerschouwen Kultureel >< © swk0207> webmaster