WETENSWAARDIGHEDEN

                                     VAN DE  KOP VAN SCHOUWEN

Dit onderdeel van onze website is nog in de opbouwfase. De onderdelen zijn een willekeurige greep uit de vele onderwerpen die nog aan bod zullen komen. Wij houden ons voor tips en aanvullingen aanbevolen !!!    E-mail :    < Webmaster >  !!

Travalje in Haamstede

Travaljes kwamen op veel plaatsen in Zeeland voor en waren een belangrijk hulpmiddel voor een hoefsmid om een paard veilig en makkelijk te beslaan.  Ze werden ook wel ‘Stravaljes’ genoemd en stonden op enkele plaatsen,  zoals  in Haamstede,  in een dubbele uitvoering en meestal van hout gemaakt met enkele ijzeren onderdelen. Het woord ‘travalje’ is een verbastering van ‘travaille’ van het Franse werkwoord ‘travailler’ = arbeiden.          Lees verder...

meer info...........                     Kaart                                 foto: Jacques Krekelaar

Het kasteel stamde vermoedelijk uit het midden van de vijftiende eeuw en is waarschijnlijk de oudste van Zeeland geweest.  Wanneer het kasteel precies gebouwd is, weet men niet.  In 1890 werd het kasteel afgebroken. Aan de oostzijde is nog de brug over de binnengracht en een gedeelte van buitengracht te zien.  

Een stukje geschiedenis  :  Op 24 en 25 februari 1788 vinden in het westen van Schouwen uitgebreide plunderingen plaats..                                        

...Op 24 febr. 1788, vertrok die menigte vanuit Haamstede, de oranjevlag voorop en telkens schreeuwend: "Oranje boven, de patriotten na den donder". Voorop reden Tromp, Vis en de Fouw te paard terwijl de rest te voet volgde. In Renesse werden zeven huizen volledig geplunderd ,waaronder het huis van de patriotse ambachtsheer Van der Zijpe. Dan ging het naar Noordwijk waar zes huizen het moesten ontgelden, en in Serooskerken waren het er acht. Vervolgens trok men naar Burg waar het slot Crayenstein van de weduwe van Nicolaas Jan van Hoorn geplunderd werd....  

 Bron: " Plunderingen op het platte land van Schouwen Duivenland  1788 "      meer info....        Kaart 

..Vroeger stond langs de weg van Haamstede naar Burgh een klein kasteel, dat de naam Filippenburg droeg. (voor de streekbewoners "Flisburg") Het gebouw bestond slechts uit een ronde toren omringd door een gracht. Wanneer het werd gesticht is niet bekend, al zou de vorm ervan wel eens op een vroege tijd kunnen wijzen. In de "Zelandia Illustrata" staat vermeld dat het kasteeltje waarschijnlijk werd gebouwd op last van een jongere zoon uit het geslacht Haamstede. Omstreeks 1760 werd het kasteeltje afgebroken. Met de afkomende puin werd de gracht gedempt. Langs de weg naar Burgh tussen de Brouwerij en de uiterste bebouwing van Haamstede staat een muur van grote rode moppen waarachter het kasteeltje Filippenburg moet hebben gestaan.....     Bron: Middeleeuwse Kastelen in  Zeeland/J.P.vanden Broecke                                                                                                                                  meer info.........                  Kaart

                                                                                         foto: Jacques Krekelaar

De  toren (de aangrenzende kerk is in 1583 afgebroken)  is het laatste restant van het dorp Koudekerke, dat eind 16de eeuw aan het water van de Oosterschelde moest worden prijsgegeven. De idyllische bebouwing  aan de voet van de toren  van voor de 2e wereldoorlog werd in 1943 op last van de bezetter met grond gelijk gemaakt.. De  toren is gerestaureerd en is nu een informatiecentrum van de streek. De toren biedt een weids uitzicht over het omringende natuurgebied, waar veel  watervogels te zien zijn.

Een stukje geschiedenis.......In de uitgave "Schouwens Westhoek zoals het was", verhaalt W.P.de Vrieze over het feit dat in de vorige eeuw, de in de nabijheid van de Plompe Toren wonende landbouwer J. den Glopper, bij het gemeentebestuur een verzoek tot afbraak van de toren indiende. De Glopper had last van de in de toren nestelende kauwen en vond afbraak daarom wel een gerechtvaardigde oplossing voor zijn probleem. Zijn verzoek werd gelukkig afgewezen !.                                                                                                                               meer info......            Kaart                     foto...

De thans nog bestaande donjon of woontoren is nog altijd goed te onderscheiden.  Jacob van den Eynde maakt in 1608 door middel van twee aangebouwde torens en een poortgebouw van de oude donjon een bewoonbaar kasteel.  In 1963 volgt een restauratie. Gereed in 1973.  In 1981 wordt Natuurmonumenten eigenaresse.                                                                                                                                                 (met dank aan de Nederlandse Kastelen Stichting)

Ned. Herv. kerk van Haamstede

                            Gothische kruiskerk(Oostzijde)      foto:Jacques Krekelaar

De laat-gothische kruiskerk, met een pseudo- basikaal schip,  is gebouwd in 1506. Het koor aan de oostzijde is omstreeks 1605 (na brand) gesloopt. Onderdelen ervan werden gebruikt bij de herbouw van het slot Haamstede in vrijwel de zelfde tijd en aanvulling van het talud van de huidige Noordstraat.  Nog zijn aan de oostzijde van het dwarsschip de vensterdagkanten van het koor te herkennen in de steunberen. In de zuidwestelijke hoek van de kerk bevind zich een Romaanse doopvont, die in 1966 in de kerk werd teruggeplaatst. Hij is afkomstig van de Romaanse voorganger van deze kerk, waarvan in dat zelfde jaar een klein muurfragment werd ontdekt ook in de zuidwestelijke hoek.  

bron: Schouwens Westhoek, zoals het was...(Cor Pols ea )                                                                                  meer info.......

 Onze Lieve Vrouwe op Zee

Middeleeuwse bedevaartkapel in de Verklikkerduinen                           Een stukje geschiedenis.....

.....Op 1 april veroverden de watergeuzen De Briel en die hele maand werden er roofovervallen gepleegd op Flakkee, Duiveland en Schouwen. Kerken werden geplunderd en dorpen gebrandschat. Op 17 april 1572 moest Onze Lieve Vrouwe op Zee er aan geloven. Wij hebben daarvan een verslag van Bruynink van Wijngaerden, rentmeester van Zeeland beoosten de Schelde.            Hij schrijft dat de 'piraten' met een boot geland waren bij de duinen en de kapel  'die zeer eentelick staet'  hadden berooft. In Haamstede werd dit vernomen en de klok geluid. Met een menigte werden de geuzen achtervolgd. Hun boot was droog komen te liggen, maar ze vonden nog een ander scheepje en zijn  'metten roof gesalveert'  en de geplunderde kapel  bleef verwoest achter.     De kapel is na 1572 vermoedelijk snel een bouwval geworden, waar de bevolking stenen weghaalde. Wanneer eeuwen later in 1833, er fundamenten 'omtrent te midden in het duin'  bloot gestoven zijn, blijkt dat de stenen opbouw er niet meer is. De stenen moeten dus weggehaald vóór het zand over de resten waaide. In 1907 zijn de fundamenten opnieuw gezien ''achter de eerste heuvelrij van zee af in een door de wind gevormde kuil'.  (Architect Joh. Hoogenboom uit Renesse deed toen enige opmetingen : De inwendige breedte van het gebouw was 6,25 m , het muurwerk 40 a 60 cm dik. Gevonden werden profielstenen, daklei en verglaasde vloertegels.) De exacte plek van de kapel is nu bekend en ligt in de Verklikkerduinen aan het einde van het tegenwoordige Middenpad in laatste duinvallei vóór het strand.  Deze locatie is een belangrijk richtpunt bij reconstructies. Gelet op het bovenstaande is het niet onmogelijk dat bij een eventuele toekomstige opgraving onder de resten van de stenen kapel nog resten van een houten voorganger worden gevonden... 

bron: "De kop van Schouwen onder het zand":/ 2007Frans Beekman p/a uitgeverij Matrijs;

De Tempelput in Haamstede.

Een langwerpige poel, gelegen links aan het einde van de Moolweg. Vroeger gelegen aan de voet van een hoge  - maar in de laatste 100 jaar afgegraven- Paasheuvel.('Paesen'il') . Volgens de overlevering zou Willibrordes hier tegen het einde van de 7e eeuw hebben gepredikt. In de veldboeken van 1667 is nog sprake van een tempelruïne op deze plaats. Tot in de 20e eeuw vonden hier de activiteiten van Palmpasen en het Paasfeest plaats. Strâopaarden dronken volgens overlevering altijd uit het gewijde water de Tempelput,  toen de oude Straô- route van Burgh naar Haamstede via Moolweg en Slotlaan liep.  

                                                    De tempelputaan de Moolweg

bron: Burgh-Haamstede in vroeger tijden/W.P.de Vrieze.                                                       kaart.....   kaart.....                 meer info..